Giai đoạn đầu đời không chỉ là lúc bé lớn lên về thể chất, mà còn là thời điểm não bộ phát triển mạnh mẽ nhất. Một chế độ ăn dặm bổ não khoa học ngay từ sớm sẽ giúp trẻ hình thành nền tảng tư duy, trí nhớ và khả năng học tập bền vững. UNICEF cảnh báo rằng nếu không tận dụng tốt giai đoạn này, những tác động tiêu cực có thể kéo dài đến cả tương lai của trẻ.
Giai đoạn nào là tốt nhất cho sự phát triển não bộ?
Theo báo cáo của UNICEF, giai đoạn từ thai kỳ đến khi trẻ bước vào độ tuổi tiểu học là thời điểm não bộ phát triển nhanh nhất trong suốt cuộc đời. Trong giai đoạn này, hàng triệu kết nối thần kinh được hình thành mỗi giây, não bộ đặc biệt nhạy cảm với dinh dưỡng, môi trường và các trải nghiệm sống. Các nền tảng về nhận thức, cảm xúc, hành vi và kỹ năng xã hội cũng được thiết lập ngay từ những năm đầu đời.
Điều này có nghĩa là: những gì trẻ được “nhận” trong giai đoạn đầu đời sẽ định hình cách trẻ học tập, suy nghĩ và thích nghi trong tương lai.
Vì sao bỏ lỡ giai đoạn đầu đời gây ảnh hưởng lâu dài?
UNICEF nhấn mạnh rằng nếu trẻ không được chăm sóc đầy đủ trong giai đoạn đầu đời – bao gồm dinh dưỡng hợp lý, sự tương tác tích cực, cảm giác an toàn và yêu thương – não bộ có thể bỏ lỡ những kết nối thần kinh quan trọng. Hậu quả có thể bao gồm:
- Khả năng học tập và tập trung kém hơn.
- Phát triển cảm xúc và xã hội bị hạn chế.
- Nguy cơ suy dinh dưỡng, chậm phát triển trí não.
- Ảnh hưởng kéo dài đến sức khỏe và năng suất lao động khi trưởng thành.
Những thiếu hụt này rất khó bù đắp hoàn toàn ở các giai đoạn sau, kể cả khi trẻ được can thiệp muộn. Vì vậy, đầu tư cho sự phát triển toàn diện của trẻ ngay từ những năm đầu đời là vô cùng cần thiết để xây dựng một tương lai khỏe mạnh và bền vững.
Đầu tư cho trẻ sơ sinh chính là đầu tư cho tương lai quốc gia
UNICEF nhấn mạnh rằng phát triển trẻ em trong giai đoạn đầu đời không chỉ là trách nhiệm của gia đình, mà còn là chiến lược phát triển bền vững của quốc gia. Khi trẻ không được đầu tư đúng cách từ sớm, xã hội sẽ phải chi nhiều hơn cho y tế, giáo dục và phúc lợi, đồng thời năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực sẽ suy giảm. Vòng luẩn quẩn nghèo đói – kém phát triển sẽ tiếp tục lặp lại qua các thế hệ.
Ngược lại, đầu tư sớm và đúng cho trẻ mang lại lợi ích kinh tế – xã hội lâu dài, với chi phí thấp hơn nhưng hiệu quả cao hơn rất nhiều so với các can thiệp muộn. Việc chăm sóc và phát triển toàn diện trẻ sơ sinh chính là nền tảng vững chắc để xây dựng một quốc gia phát triển bền vững và thịnh vượng.
Vai trò của phương pháp ăn dặm bổ não
Để tận dụng trọn vẹn “cửa sổ vàng” phát triển não bộ trong giai đoạn đầu đời, điểm khởi đầu thiết thực và hiệu quả nhất chính là phương pháp ăn dặm bổ não. Đây là thời điểm bé bắt đầu tiếp nhận nguồn dinh dưỡng ngoài sữa – cũng là lúc não bộ cần được cung cấp đầy đủ nguyên liệu để hình thành và củng cố các kết nối thần kinh quan trọng.
Ăn dặm bổ não không đơn thuần là cho bé ăn đủ bữa, mà là một chiến lược dinh dưỡng có chủ đích, tập trung vào:
- Bổ sung các dưỡng chất then chốt cho não bộ như chất béo tốt, vi chất và vitamin thiết yếu
- Hỗ trợ quá trình hình thành, hoàn thiện và duy trì các kết nối thần kinh
- Tạo nền tảng cho khả năng học hỏi, ghi nhớ và phát triển nhận thức lâu dài
Một phương pháp ăn dặm bổ não đúng nghĩa cần đảm bảo:
- Đúng thời điểm: bắt đầu khi bé sẵn sàng, tránh quá sớm hoặc quá muộn
- Đúng thành phần: ưu tiên thực phẩm giàu dưỡng chất cho não bộ, dễ hấp thu
- Đúng cách: kết hợp nhịp nhàng giữa dinh dưỡng, sự tương tác tích cực và môi trường an toàn
Chính từ những bữa ăn dặm đầu đời được xây dựng đúng phương pháp này, mẹ đang từng bước chuyển hướng sự phát triển của bé sang trọng tâm trí não, tạo nền móng vững chắc cho tư duy, cảm xúc và khả năng học tập trong tương lai.
